Hai đàn ong dú sau khi tách: chuyện gì xảy ra bên trong

Tách đàn ong dú thực chất là chia một gia đình thành hai, rồi để mỗi nửa tự đi một con đường. Nửa giữ chúa cũ đi đường ngắn: có người đẻ ngay, chỉ thiếu tay làm. Nửa kia đi đường dài: phải tự nuôi ra một con chúa mới, chờ nó trưởng thành, bay ra ngoài giao phối rồi trở về đẻ. Hiểu hai con đường này thì sẽ hiểu vì sao tám tuần sau tách lại diễn ra như vậy.

Bên trong đàn giữ chúa cũ

Chúa vẫn đẻ, nhưng số thợ giảm khoảng một nửa. Ong thợ phải chia nhau vừa đi kiếm ăn, vừa ấp nhộng, vừa canh cửa. Vì thiếu người, đàn thường thu nhỏ vùng đẻ, tập trung giữ ấm phần bánh nhộng sát chúa. Khi lứa trứng đầu tiên sau tách nở thành ong trưởng thành, đàn bắt đầu có thêm tay làm và nhịp ra vào tăng rõ.

Bên trong đàn tự gây chúa

Ở ong dú, ô nuôi chúa thường nằm ở rìa bánh nhộng, to hơn ô thường. Bên không có chúa sẽ dựa vào những ô chúa sẵn có hoặc ấu trùng phù hợp để nuôi chúa mới. Sau khi nở, chúa non cần thời gian để trưởng thành rồi mới bay ra ngoài giao phối. Đây là chặng mong manh nhất: chim, nhện hoặc mưa giông có thể khiến chúa không về. Nếu trót lọt, chúa về tổ và bắt đầu đẻ; phải thêm một lứa nữa mới thấy ong non ra cửa.

Hai con đường đặt cạnh nhau

Nhìn bảng sẽ thấy vì sao không nên kết luận sớm. Bên tự gây chúa mà chưa có ong non ở tuần thứ tư là chuyện bình thường của con đường dài, không phải dấu hiệu thất bại.

Người nuôi làm gì trong lúc chờ

1. Giữ nguyên vị trí hai thùng. Chúa non bay đi giao phối cần nhớ đường về; dời thùng giai đoạn này là tự đánh mất chúa.
2. Chống kiến hằng ngày trong tuần đầu. Mật bị cắt ngang khi tách bốc mùi, kiến kéo tới rất nhanh.
3. Thu nhỏ cửa bên yếu. Đàn ít quân dễ bị ong lạ vào cướp mật.
4. Ra nhìn cửa vào giữa buổi. Mỗi ngày vài phút, tìm ong màu nhạt bay lượn trước cửa.
5. Chỉ mở thùng khi có bất thường. Xác ong dồn đống, ong bò không bay, mùi lạ.

Khi con đường dài không tới đích

Có những lần chúa non không về. Đàn tự gây chúa khi đó sẽ thưa dần, cửa vắng, không ai đắp sáp mới. Qua tám tuần mà vẫn vậy thì mở kiểm cho chắc, rồi ghép phần quân còn lại vào một đàn khoẻ cùng loài. Đừng để đàn mất chúa kéo dài, vì càng lâu càng dễ thành mồi cho kiến và ong cướp.

Mỗi loài ong dú có nhịp riêng, loài nhỏ đàn đông thường nhanh hơn loài lớn đàn thưa. Xem thêm về đặc điểm từng nhóm ở Các loài ong dú và các bài khác trong Nhân đàn.

Bắt đầu từ một đàn đủ khoẻ để chia

Con đường dài có tới đích hay không phụ thuộc rất nhiều vào đàn mẹ: đàn đông, nhiều bánh nhộng thì cả hai nửa đều có vốn. Nếu bạn đang tìm một đàn khởi đầu tốt, trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật — xem tại ongquy.com. Còn muốn thấy tận mắt bên trong một tổ được tách, có thể tham gia buổi học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp