So sánh ong dú loài nhỏ và loài lớn: 5 hiểu lầm

Trên các hội nhóm nuôi ong dú, chuyện loài nào tốt hơn được hỏi đi hỏi lại. Câu trả lời hay gặp nhất là chọn loài to cho nhiều mật. Nghe xuôi tai, nhưng người nuôi lâu đều biết chuyện không đơn giản vậy. Cỡ con chỉ là một thông số, và nó có lợi có hại tuỳ chỗ nuôi.

Thay vì liệt kê đặc điểm từng loài, bài này đi qua năm hiểu lầm hay gặp khi so sánh ong dú loài nhỏ với loài lớn, rồi đưa ra một cách chọn dựa trên chính khu vườn của người nuôi.

Hiểu lầm 1: To hơn thì nhiều mật hơn

Con ong lớn mỗi chuyến mang về nhiều hơn, điều đó đúng. Nhưng mật cả đàn thu được là kết quả của số con đi làm, số chuyến mỗi ngày, độ dồi dào của nguồn hoa và sức khoẻ của đàn. Một đàn nhóm nhỏ đông quân trong vườn đúng ý có thể vượt một đàn nhóm lớn thưa quân. Đừng lấy cỡ con làm thước đo năng suất.

Hiểu lầm 2: Loài nhỏ là loài yếu

Ong cỡ nhỏ chui được vào những bông hoa li ti, hoa cỏ dại ven bờ rào mà ong lớn không tận dụng được. Trong vườn có nhiều cỏ hoa nhỏ, đây là lợi thế thật. Cái yếu của loài nhỏ là ở chỗ khác: thân nhỏ chịu nhiệt kém hơn và yếu thế khi bị kiến tấn công. Đó là chuyện chăm sóc, không phải chuyện loài kém.

Hiểu lầm 3: Loài lớn không cần che chắn

Loài lớn chịu nắng khá hơn loài nhỏ, nhưng không có nghĩa thùng phơi giữa trời là ổn. Mọi đàn ong dú đều cần mái che mưa và tránh nắng chiều chiếu thẳng. Thùng gỗ để nắng gắt cả buổi vẫn có thể nóng lên tới mức làm hỏng bánh nhộng, dù loài nào.

Hiểu lầm 4: Mật loài nào cũng giống nhau

Mật ong dú nói chung có vị chua thanh, nhiều nước hơn mật ong thường và nên giữ ngăn mát. Nhưng màu, độ chua và mùi thay đổi theo loài và theo hoa mà đàn ghé. Hai đàn khác nhóm trong cùng vườn có thể cho mật khác vị nhau vì chúng ăn ở những nguồn hoa không hoàn toàn trùng. Đây là chuyện khẩu vị, không có loài nào là chuẩn.

Hiểu lầm 5: Cứ mua loài đang được nói nhiều

Loài được rao bán nhiều trên mạng chưa chắc hợp vườn nhà. Nhiều thông tin lan truyền chưa ai kiểm chứng, có khi chỉ phản ánh loài mà người bán đang có sẵn. Hỏi người bán đàn được nuôi ở đâu, vườn ra sao, rồi so với vườn mình.

Bảng so sánh tổng hợp

Chọn loài theo vườn: một vòng đi bộ

Trước khi mua tổ, dành một buổi sáng đi quanh vườn và hàng xóm trong bán kính vài trăm mét. Ghi lại:

• Có nhiều cỏ hoa nhỏ, rau gia vị trổ bông, cây hoa li ti không? Nếu nhiều, loài nhỏ có lợi thế.
• Có cây ăn trái, cây hoa cỡ vừa nở theo đợt không? Loài lớn tận dụng tốt hơn.
• Có chỗ râm mát ổn định để đặt thùng không? Không có thì loài nhỏ sẽ vất vả hơn.
• Kiến có nhiều không? Vườn nhiều kiến thì phải chuẩn bị chống kiến kỹ, nhất là với loài nhỏ.

Muốn đọc kỹ đặc điểm từng nhóm, xem chuyên mục Các loài ong dú. Đã chọn xong thì xem tiếp Vận chuyển và thả tổ để đàn không bị sốc khi về nhà mới.

Nhìn tận mắt trước khi quyết

Đọc bảng so sánh vẫn không bằng đứng trước vài thùng ong khác nhóm và nhìn chúng làm việc. Nếu muốn thấy tận nơi, có thể đăng ký tour học thực hành tại trại. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi và nhân giống ong dú bằng cách tách, có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Xem tận mắt rồi mới chọn loài là cách ít rủi ro nhất cho người mới.

Câu hỏi thường gặp