Lần tách đàn đầu tiên: lịch theo ngày và theo tuần
Hỏi người mới về lần tách đàn đầu tiên, câu trả lời thường xoay quanh buổi sáng cầm dao. Thực tế, buổi sáng đó chỉ chiếm vài chục phút trong một quá trình kéo dài gần hai tháng. Phần lớn thành bại nằm ở tuần chuẩn bị trước và những tuần chờ sau.
Dưới đây là một lịch theo mốc. Thời gian cụ thể dao động theo loài ong dú, theo thời tiết và sức đàn, nên hãy coi đây là khung để tự điều chỉnh, không phải hạn chót.
- Bảy ngày trước: chọn đàn, chọn chỗ, chuẩn bị thùng và dụng cụ.
- Ngày tách: làm nhanh, gọn, trét kín, rồi đi chỗ khác.
- Tuần một đến bốn: chỉ nhìn cửa tổ, không mở thùng.
- Tuần bốn đến tám: mới có thể biết phần không chúa thành hay không.
Mốc trước khi tách
Bảy ngày trước
- Chọn đàn mẹ: kín thùng, ong ra vào đông, thấy nhiều con mang phấn về.
- Chọn chỗ cho thùng mới: râm, khô, kệ có chống kiến, tránh hướng mưa tạt.
- Xem dự báo thời tiết, tìm một khoảng nắng ráo vài ngày liền.
Ba ngày trước
- Rửa và phơi khô thùng mới, dao, khay đỡ.
- Chuẩn bị băng keo hoặc sáp cũ để trét khe, khăn sạch để lau mật.
- Viết ra giấy đường cắt dự kiến nếu đã từng mở xem tổ.
Tối hôm trước
Để mọi thứ vào một chỗ. Sáng hôm sau không phải tìm đồ trong lúc thùng đang mở là đã bớt được một nửa sự lúng túng.
Ngày tách
- Làm vào buổi sáng khi trời đã ấm và khô, ong đã ra đi làm.
- Mở thùng, nhìn nhanh cụm ấu trùng, xác định lại đường cắt.
- Cắt chậm bằng dao mỏng, nhấc phần ấu trùng bằng tay đỡ dưới.
- Đảm bảo phần không chúa có ô ấu trùng còn non, cả hai phần đều có bọng mật và bọng phấn.
- Đóng thùng, trét kín khe hở, lau sạch mật rơi.
- Đặt hai thùng vào vị trí đã chọn. Nhiều người đặt phần không chúa vào đúng chỗ thùng cũ để nó nhận lại ong thợ đi làm về.
- Ghi ngày tách lên nắp thùng bằng băng dính hoặc vào sổ.
Bảng mốc sau khi tách
| Khoảng thời gian | Việc nên làm | Điều đáng lo |
|---|---|---|
| Ngày 1–3 | Đứng xa nhìn cửa tổ, kiểm chân kệ có kiến không | Kiến kéo đàn, mật rỉ ra ngoài thùng |
| Tuần 1 | Nhìn lưu lượng ra vào mỗi ngày vài phút | Một bên gần như không có ong ra vào |
| Tuần 2–3 | Xem ong có mang phấn về và có trét nhựa cửa không | Ấu trùng hoặc xác ong bị lôi ra nhiều |
| Tuần 4–6 | Có thể hé nắp nhìn nhanh phần không chúa | Không thấy ô ấu trùng mới nào |
| Tuần 6–8 | Đánh giá cả hai đàn, ghi kết quả | Đàn con ngày càng thưa ong |
Vì sao phải đợi lâu như vậy
Phần không chúa phải nuôi một ấu trùng non thành chúa, chúa mới phải trưởng thành, ra ngoài giao phối, rồi mới bắt đầu đẻ. Trong suốt thời gian đó không có trứng mới, nên nhìn vào thì tổ như đứng yên. Mở thùng ra kiểm không làm nhanh hơn, ngược lại còn làm đàn mất nhiệt, mất mùi tổ và dễ bỏ ô chúa. Đây là chỗ người mới hay vấp nhất: không chịu được cảm giác không biết.
Mỗi loài ong dú có tốc độ khác nhau, đàn nhỏ và đàn lớn cũng khác. Ai nuôi nhiều loài thì nên ghi lịch riêng cho từng loài; tìm hiểu đặc điểm từng loài ở chuyên mục Các loài ong dú.
Khi nào coi là không thành
Qua mốc tám tuần mà phần không chúa vẫn không có ô ấu trùng mới, ong thưa dần, thì gần như đàn đó không gây được chúa. Có thể hợp nó lại với đàn mẹ hoặc một đàn khác để không phí số ong còn lại. Lần đầu không thành không phải hiếm; điều quý là cuốn sổ ghi lại từng mốc, để lần sau biết mình sai ở đâu. Thêm kinh nghiệm cho các lần sau ở chuyên mục Nhân đàn.
Học trước khi tự làm
Lịch trên dễ đọc nhưng khó hình dung nếu chưa từng thấy một tổ mở. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi ong dú giống và làm mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú; trại có tour học thực hành để người mới xem tận tay một lần tách đàn trước khi tự làm với tổ của mình.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cho đàn mới tách ăn thêm mật?
Nếu chia đều bọng mật thì thường không cần. Đổ mật vào thùng dễ thu hút kiến và ruồi hại, nên chỉ cân nhắc khi bên ngoài thật sự thiếu hoa kéo dài.
Tuần đầu ong bay quanh thùng cũ nhiều là sao?
Ong thợ đi làm quay về vị trí quen. Đó là lý do nhiều người đặt phần cần thêm ong vào chỗ thùng cũ. Sau vài ngày đường bay sẽ ổn định.
Lỡ mở thùng ở tuần thứ hai thì có sao không?
Không phải thảm hoạ, nhưng nên đóng lại thật nhanh và đừng lặp lại. Mỗi lần mở là một lần đàn phải ổn định lại.
Mùa nào hợp cho lần tách đầu?
Lúc ngoài trời nhiều hoa, ít mưa, nhiệt độ không quá lạnh. Mỗi vùng mỗi khác, nên quan sát xem tháng nào ong ở chỗ mình đi làm mạnh nhất.
Ghi chép những gì sau khi tách?
Ngày tách, đàn mẹ, thời tiết, lưu lượng cửa tổ mỗi tuần và lần đầu thấy ô ấu trùng mới. Chừng đó đủ để rút kinh nghiệm.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Tách đàn ong dú: 5 ngộ nhận khiến người nuôi mất đàn
Ong bu đen cửa thùng, thùng đã đầy, tách để kích đàn yếu: năm niềm tin truyền miệng về thời điểm tách đàn ong dú và đàn đủ sức thật sự trông ra sao.
Ba cách tách đàn ong dú: chia đôi, tách nhánh, thùng tầng
Tách đàn ong dú không chỉ có một cách. So sánh ba lối làm phổ biến: chia đôi, tách nhánh nhỏ và thùng chồng tầng, kèm ưu nhược điểm và kiểu người nuôi
Hai đàn ong dú sau khi tách: chuyện gì xảy ra bên trong
Tách đàn ong dú là chia đôi một gia đình: nửa giữ chúa đi đường ngắn, nửa tự gây chúa đi đường dài. Hiểu hai con đường này để theo dõi đúng mốc và khô
Nhân đàn ong dú qua nhiều năm: lộ trình 5 năm
Lộ trình năm năm để nhân đàn ong dú vững chắc: năm đầu chỉ nuôi và quan sát, năm hai tách thử, năm ba bốn mở rộng có chừng mực, năm năm ổn định số tổ
Chọn đàn mẹ ong dú: đọc tổ khi mở thùng
Chọn đàn mẹ để nhân giống ong dú không thể chỉ nhìn cửa tổ. Năm chỗ cần xem khi mở thùng, bảng đối chiếu dấu hiệu, và vì sao phải mở lại vào cuối mùa
Ghép đàn ong dú: so với chờ, tiếp bọng và khi nào chọn ghép
Đàn ong dú suy yếu không chỉ có ghép hoặc bỏ. So sánh bốn lựa chọn: để yên, chờ tự gây chúa, tiếp bọng ấu trùng và ghép đàn, kèm cách chẩn đoán để chọ
›
×
Ong dú trên thế giới và ở Việt Nam: các chi loài chính, phân bố toàn cầu, cách nuôi ở Úc, Brazil, Malaysia so với Việt Nam, lịch sử thuần hoá. Góc nhìn rộng, mang tính tham khảo và mở mang.
Thương hiệu bởi Tên Miền Đẳng Cấp
© 2026 Thế Giới Ong Dú. Mọi quyền được bảo lưu. · Bản quyền · OD-6E4B-34D3