Nhật ký ảnh ong dú: ghi chép giúp nhận loài, chọn tổ

Ở Việt Nam có nhiều loài ong dú, và không ít người nuôi đã vài năm vẫn chưa chắc tổ trong vườn mình là loài nào. Gọi theo tên địa phương thì mỗi nơi một kiểu: ong dú, ong muỗi, ong đen, ong zú. Cùng một tên có khi chỉ hai loài khác nhau, và hai tên khác nhau có khi lại là một loài.

Cách gỡ rối thực tế nhất không phải là học thuộc sách, mà là ghi chép bằng hình ảnh: chụp đều đặn những gì nhìn thấy ở từng tổ, ghi kèm vài dòng. Bộ ảnh đó lâu dần thành cuốn nhật ký giúp nhận loài, so sánh tổ, và khi cần thì gửi cho người có kinh nghiệm xem giúp.

Vì sao nên ghi bằng ảnh

Nhiều người bỏ sổ giấy sau vài tuần vì ngại viết. Chụp ảnh thì khác: điện thoại lúc nào cũng trong túi, mỗi lần đi vườn chụp vài tấm mất chưa tới một phút. Ảnh còn giữ được những chi tiết khó tả bằng chữ: màu sáp ống cửa, hình dạng miệng ống, kích cỡ con ong so với ngón tay, cách sắp xếp bầu mật bên trong.

Quan trọng hơn, ảnh giúp so sánh. Đặt ảnh ống cửa của năm tổ cạnh nhau, khác biệt giữa các loài hiện ra rõ hơn nhiều so với nhìn từng tổ riêng lẻ. Phần giới thiệu chung về đặc điểm các loài có ở chuyên mục Các loài ong dú.

Bốn góc chụp nên giữ cố định

Giữ góc và khoảng cách giống nhau là điều quyết định. Ảnh chụp tùy hứng mỗi lần một kiểu thì rất khó so sánh về sau.

Sắp xếp để tìm lại được

Ảnh chụp nhiều mà không sắp xếp thì sau nửa năm sẽ chìm trong thư viện điện thoại. Một cách đơn giản:

1. Đánh mã cho từng tổ, viết mã lên thùng.
2. Mỗi tổ một album, hoặc đặt tên ảnh bắt đầu bằng mã tổ.
3. Mỗi tháng thêm một dòng ghi chú ngắn: thời tiết, có gì khác thường.
4. Cuối mỗi mùa, chọn ra vài tấm tiêu biểu nhất để so với cùng kỳ năm trước.

Nhật ký ảnh dùng vào việc gì

Nhận loài

Khi chưa chắc loài, gửi bộ ảnh ống cửa và con ong cận cảnh cho người nuôi lâu năm xem thường hiệu quả hơn mô tả bằng lời. Nhận đúng loài rồi mới áp dụng đúng cách chăm.

Chọn tổ để nhân

Lật ảnh qua các tháng, sẽ thấy tổ nào giữ được quân đông đều cả năm, tổ nào chỉ mạnh vào mùa hoa rồi sụt. Tổ đều đặn mới đáng làm tổ mẹ.

Phát hiện sớm vấn đề

Ống cửa bỗng ngắn lại, ong ra vào thưa hẳn so với ảnh tháng trước, có xác ong ở chân thùng — so ảnh là thấy ngay, trước khi tổ suy kiệt.

Những điều không nên làm khi ghi bằng ảnh

• Mở tổ quá thường xuyên chỉ để chụp bên trong. Ong dú không đốt nhưng mở tổ nhiều làm đàn xáo trộn, dễ hút kiến và ruồi.
• Dùng đèn flash sát cửa tổ trong bóng tối.
• Chụp mà không ghi mã tổ, đến lúc cần thì không biết ảnh nào của tổ nào.

Xem tận nơi để mắt quen với từng loài

Ảnh giúp ghi nhớ, nhưng mắt chỉ thật sự quen khi được nhìn nhiều tổ thật cạnh nhau. Nếu có dịp, một buổi tham quan và thực hành tại trại sẽ giúp nhận ra khác biệt nhanh hơn nhiều; trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tour tham quan, học thực hành cho người muốn tìm hiểu. Trại cũng có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, giới thiệu tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp