Bán tổ giống hay lấy mật: chọn theo loài ong dú

Khi bàn chuyện bán tổ giống hay nuôi lấy mật, người ta hay nói như thể ong dú chỉ có một loài. Thực tế, ở Việt Nam có nhiều loài ong không đốt cùng được gọi chung là ong dú, ong muỗm, ong đen tuỳ nơi. Chúng khác nhau về cỡ con, cỡ đàn, kiểu tổ và cả tính khí. Chính những khác biệt đó nhiều khi quyết định hướng đi hợp lý hơn là sở thích của người nuôi.

Bài này không chọn hộ một hướng, mà giúp đọc ra đặc điểm của loài mình đang nuôi để biết nó hợp với việc nhân tổ hay hợp với việc tích mật hơn.

Vì sao loài ong lại quan trọng trong quyết định này

Bán tổ giống thực chất là bán khả năng sinh sôi của đàn. Lấy mật là bán khả năng tích trữ. Hai khả năng này không đi cùng nhau ở mọi loài. Có loài đàn nhỏ, con nhỏ, bầu mật nhỏ li ti nhưng phát triển đều và dễ tách. Có loài con to hơn, đàn chậm lớn nhưng xây bầu mật to hơn hẳn. Lấy một kinh nghiệm của loài này áp nguyên sang loài kia thì dễ thất vọng.

Nếu chưa chắc mình đang nuôi loài gì, mục Các loài ong dú có cách nhận diện theo cỡ con, màu thân và hình dạng cửa tổ.

Đọc đặc điểm loài để chọn hướng

Đây là những gì nhìn được bằng mắt, không cần biết tên khoa học. Ghi lại qua vài lần mở tổ là đủ để có hình dung.

Một trại, nhiều loài: chia việc cho từng loài

Không ít trại nuôi cùng lúc hai, ba loài. Cách làm hợp lý là giao cho mỗi loài đúng việc nó giỏi: loài sinh sôi nhanh, hiền, ở yên thì dùng để nhân tổ; loài tích trữ giỏi thì để yên lấy mật. Trộn lẫn mục đích trên cùng một loài, ví dụ vừa tách liên tục vừa thu mật, thường làm đàn yếu đi.

Lưu ý thêm: không ghép đàn khác loài vào nhau, và khi bán tổ phải nói rõ người mua đang nhận loài nào, tính khí ra sao.

Lấy mật: mỗi loài một kiểu mật

Mật ong dú của các loài đều có nét chung là chua thanh, loãng, nhiều nước hơn mật ong thường, nên phải giữ ngăn mát. Nhưng màu, độ chua và mùi thì khác nhau theo loài và theo nguồn hoa quanh trại. Nếu nuôi nhiều loài, nên thu và đóng chai riêng từng loài, ghi rõ. Người mua quen vị thường nhận ra và quay lại vì đúng vị đó.

• Chỉ thu bầu mật đã đầy, đã đóng nắp sáp.
• Để lại phần dự trữ cho đàn, nhất là trước mùa mưa dầm hoặc mùa khô thiếu hoa.
• Lọc qua vải sạch, đựng chai thuỷ tinh kín, để tủ lạnh.

Bán tổ: nói đúng về loài là giữ uy tín

Người mới thường hỏi mua ong dú mà không biết có nhiều loài. Người bán có trách nhiệm cho họ biết: loài này đàn nhỏ hay lớn, có hay bám người không, cần đặt ở đâu. Bán loài khó tính cho người mới mà không dặn trước là tự tạo ra khách không hài lòng. Mục Sai lầm khi mua có nhiều tình huống như vậy nhìn từ phía người mua.

Muốn tận mắt xem các loài trên một trại

Đọc mô tả loài trên giấy luôn khó hơn nhìn tận nơi. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi ong dú lấy mật, nhân tổ giống và làm sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; thông tin chung có ở ongquy.com. Ai muốn so sánh tổ, cửa tổ và bầu mật của từng loài ngay tại chỗ có thể tham gia tour tham quan và học thực hành ở trại.

Câu hỏi thường gặp