Chúa, ong thợ và ong đực làm gì trong đàn

Nhìn từ ngoài, một tổ ong dú chỉ là cái thùng có lỗ và mấy con ong ra vào.

Bên trong là một hệ thống phân công chặt chẽ, và gần như mọi thứ ta thấy ở cửa tổ đều là hệ quả của hệ thống đó.

Ba thành phần

Chúa — thường chỉ có một, làm mỗi việc đẻ trứng. Chúa không chỉ huy đàn theo nghĩa ra lệnh; nó duy trì đàn bằng nhịp đẻ và bằng mùi.

Ong thợ — toàn bộ phần còn lại của công việc. Đây là lực lượng quyết định đàn mạnh hay yếu.

Ong đực — chỉ để giao phối, xuất hiện theo đợt rồi biến mất.

Vì sao chia việc theo tuổi

Ong thợ non làm việc trong tổ, ong già ra ngoài đồng. Nghe có vẻ ngược, nhưng đây là cách phân bổ rủi ro rất hiệu quả.

Ra ngoài là việc dễ mất mạng nhất: chim, nhện, mưa, thuốc. Giao việc đó cho ong sắp hết đời thì đàn mất ít nhất.

Điều này giải thích cú sốc phục hồi chậm

Khi đàn mất nhiều ong đi kiếm ăn cùng lúc — dính thuốc chẳng hạn — đàn không thể lấp chỗ trống ngay.

Phải đợi lớp ong non lớn dần lên, đi qua từng bậc công việc. Quá trình đó tính bằng tuần chứ không phải bằng ngày.

Đó là lý do một buổi phun thuốc có thể kéo đàn xuống suốt một hai tháng sau đó.

Những chỗ hay vấp

• Nghĩ chúa điều khiển mọi việc trong đàn
• Thấy ong đực nhiều mà tưởng đàn đang mạnh
• Mong đàn phục hồi trong vài ngày sau cú sốc
• Mở tổ liên tục để kiểm tra, làm gián đoạn nhịp làm việc

Câu hỏi thường gặp

Một đàn ong dú có bao nhiêu chúa?

Thường chỉ một chúa đang đẻ. Có thể có chúa tơ trong giai đoạn chuẩn bị thay.

Vì sao ong già mới ra ngoài kiếm ăn?

Vì đó là việc rủi ro nhất. Giao cho ong sắp hết vòng đời thì đàn thiệt hại ít nhất.

Ong đực có kiếm ăn không?

Không. Chúng chỉ có vai trò giao phối.

Đàn phục hồi sau khi mất nhiều ong mất bao lâu?

Thường vài tuần tới vài tháng, vì phải chờ lớp ong non đi hết các bậc công việc.

Mở tổ nhiều có ảnh hưởng không?

Có. Mỗi lần mở làm gián đoạn công việc trong tổ và tốn sức đàn ổn định lại.