Chọn loài nào để bắt đầu nuôi: theo mục đích nuôi

Hỏi «loài nào tốt nhất» cũng giống hỏi «xe nào tốt nhất»: còn tùy chở gì, đi đường nào. Trong thế giới ong dú cũng vậy. Có người nuôi vài tổ để ong thụ phấn cho vườn bưởi, vườn nhãn. Có người muốn mỗi năm có ít mật chua thanh cho cả nhà. Có người tính học nghề bài bản rồi mới mở rộng. Ba người này không nên bắt đầu bằng cùng một cách.

Sai lầm hay gặp nhất không phải chọn loài dở, mà là chọn loài trước khi biết mình nuôi để làm gì.

Bước một: viết ra mục đích chính

Cầm giấy bút, viết một câu thôi: «Tôi nuôi ong dú để…». Nếu viết ra ba mục đích, hãy khoanh lấy một cái quan trọng nhất. Câu đó sẽ quyết định cách đặt thùng, số tổ cần mua và cả loài nên chọn.

Nuôi để thụ phấn vườn

Ong dú bay không xa, nên làm việc chủ yếu quanh chỗ đặt tổ. Vì vậy với vườn cây, điều quan trọng là rải tổ ở nhiều góc vườn chứ không dồn một chỗ. Loài nên chọn là loài đã quen loại cây đó, thường chính là loài đang sống tự nhiên quanh vườn. Không cần chạy theo loài nhiều mật; đàn đủ khỏe, ra vào đều là đủ việc.

Lưu ý lớn nhất với mục đích này: lịch phun thuốc. Đàn đặt trong vườn sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp, nên cần sắp xếp phun vào lúc ong ít bay hoặc che tổ khi phun.

Nuôi để có mật cho nhà dùng

Mật ong dú nhiều nước, chua thanh, mỗi đàn cho không nhiều. Người nuôi để lấy mật thường sốt ruột chia mật sớm, đàn mất dự trữ rồi suy. Hãy chọn loài phổ biến trong vùng, giữ đàn mạnh qua một mùa thiếu hoa rồi mới tính chuyện lấy mật. Mật lấy về nên để ngăn mát tủ lạnh vì dễ lên men.

Nuôi để học nghề

Ai định đi đường dài nên bắt đầu bằng loài dễ nhân đàn nhất trong vùng. Lý do đơn giản: muốn học tách đàn thì phải có đàn đủ mạnh để tách, muốn học sửa sai thì phải có người quanh mình nuôi cùng loài để hỏi. Hai tổ cùng loài đặt cạnh nhau là bài học tốt nhất, vì khác biệt giữa chúng cho thấy ngay mình đã làm gì đúng, gì sai.

Đọc thêm về các nhóm loài trong mục Các loài ong dú và cách tách đàn ở mục Nhân đàn.

Những điều đúng với mọi mục đích

• Loài có sẵn trong vùng luôn là ưu tiên đầu.
• Mua tổ đã tách và ổn định trong thùng, không mua tổ rừng cưa về.
• Mua ở nguồn gần, khí hậu tương tự.
• Nuôi qua một vòng mùa rồi mới mở rộng.
• Ghi chép mỗi lần mở thùng: ngày, thời tiết, đàn ra sao.

Bắt đầu ở đâu cho đỡ mò

Nếu đã rõ mục đích mà vẫn phân vân giữa các loài, cách nhanh nhất là đến tận nơi xem đàn thật. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tour tham quan và thực hành, xem tận mắt nhiều đàn, hỏi trực tiếp người nuôi. Khi đã chọn được, trại có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; thông tin chung ở ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp