Giá tổ ong dú khác nhau theo loài: thế giới ong dú

«Ong dú» là tên dân gian gọi chung cả một nhóm ong không ngòi đốt. Thực tế ở Việt Nam có nhiều loài khác nhau mang cái tên đó: con nhỏ li ti, con thân to hơn, tổ làm cửa loa sáp dài, tổ chỉ có lỗ cửa trơn. Khi người bán nói «tổ ong dú giống», câu hỏi đầu tiên đáng đặt ra là: loài nào? Vì loài là một trong những lý do lớn nhất khiến hai tổ cùng tên có giá khác hẳn nhau.

Vì sao loài làm giá tổ khác nhau

Giá tổ giống phần lớn đến từ công nuôi đàn mẹ và thời gian chờ đàn con ổn định. Mà nhịp đó mỗi loài một khác.

• Cỡ đàn: có loài đàn đông, buồng trứng lớn; có loài đàn nhỏ tự nhiên dù khỏe mạnh. So hai tổ khác loài bằng mắt thường dễ đánh giá sai.
• Nhịp phát triển: loài lớn nhanh thì người nuôi tách được thường hơn, nguồn tổ nhiều hơn.
• Độ dễ tách: có loài tách đàn ít hỏng, có loài đàn con dễ mất chúa hơn. Loài khó thì mỗi tổ bán ra phải gánh phần hao hụt nhiều hơn.
• Mức người nuôi phổ biến: loài được nhiều trại nuôi thì có nhiều chỗ để so, giá ổn định hơn.

Giới nghiên cứu xếp ong dú ở nước ta vào nhiều chi, nhiều loài khác nhau, và việc định danh chính xác đến loài thường cần kính lúp hoặc chuyên gia. Người nuôi không cần biết tên khoa học, nhưng cần biết phân biệt những đặc điểm nhìn thấy được.

Những đặc điểm nhìn được và ý nghĩa với người mua

Chụp ảnh cận cửa tổ và một con ong trên lòng bàn tay, so với ảnh ở chuyên mục Các loài ong dú là đủ để tránh nhầm lẫn lớn.

Bẫy «loài hiếm» và cách tránh

Thỉnh thoảng có lời rao kiểu «loài ong dú hiếm, mật quý hơn» kèm giá cao bất thường. Có thể đúng là loài ít gặp. Nhưng cũng có thể chỉ là loài phổ biến được gọi bằng một cái tên lạ. Vài cách kiểm:

1. Hỏi người bán đã nuôi loài này bao lâu, tách được bao nhiêu lần. Người nuôi thật nói được nhịp tách, mùa nào đàn mạnh.
2. Nhờ quay video cửa tổ lúc ong ra vào, và cận cảnh vài con ong.
3. Đem ảnh hỏi ở hội nhóm người nuôi, xem người khác nhận ra loài gì.
4. Nhớ rằng mật của các loài ong dú đều chua thanh, nhiều nước; đừng tin lời gán công dụng chữa bệnh cho «mật loài hiếm».

Một loài thật sự khó nhân sẽ có giá cao, điều đó hợp lý. Một loài phổ biến đội tên mới thì không.

Người mới nên chọn loài thế nào

Với người mới, loài dễ nuôi, nhiều người nuôi là lựa chọn an toàn: có nhiều chỗ hỏi kinh nghiệm, có nhiều nguồn tổ để mua lại nếu lỡ hỏng, giá cũng dễ so. Khi đã quen tay, giữ được đàn qua mùa khô, mùa mưa và tự tách thành công vài lần, lúc đó mới thử loài khó hơn. Đánh giá tổ của từng loài ra sao có thể đọc thêm ở Đánh giá tổ giống.

Hỏi tổ giống ở đâu

Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi và tách đàn tại chỗ, có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và mấy món từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Khi hỏi, cứ yêu cầu ảnh cửa tổ và cận cảnh con ong để tự đối chiếu loài, xem tại ongquy.com. Nếu muốn tận mắt phân biệt vài loài ong dú đặt cạnh nhau, tour tham quan trại là cách học nhanh nhất.

Câu hỏi thường gặp